Na gruncie postanowień ustawy o PDOF, spółki nieposiadające osobowości prawnej (tj. spółki cywilne i osobowe spółki prawa handlowego) nie są podatnikami podatku dochodowego. Podatnikami są natomiast poszczególni wspólnicy w tego rodzaju spółkach.

W dotychczasowych sporach z organami podatkowymi wspólnicy osiągający przychody z tytułu umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze podnosili argument, że stosownie do art. 5b ust. 2 ustawy o PDOF, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce (określone na podstawie art. 8 ust. 1 tej ustawy) uznaje się za przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, czyli z działalności gospodarczej. A co za tym idzie, że mogą oni korzystać z opodatkowania 19% podatkiem liniowym, o którym mowa w art. 30c ustawy o PDOF.

Minister Finansów w interpretacji ogólnej z 31 maja 2010 r. stwierdził jednak, że jeżeli działalność gospodarcza prowadzona jest w formie spółki niemającej osobowości prawnej, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce są uznawane za przychody z działalności gospodarczej, ale tylko pod warunkiem, że przychody z tej działalności nie są zaliczane do przychodów z innych źródeł, w tym z działalności wykonywanej osobiście. Przepis art. 13 pkt 9 ustawy o PDOF jest bowiem przepisem szczególnym w stosunku do art. 5b ust. 2 tej ustawy.

WAŻNE: W konsekwencji, także w sytuacji, gdy przychody z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze osiągane są w związku z działalnością gospodarczą w formie spółki niemającej osobowości prawnej, ich źródłem dla wspólnika jest działalność wykonywana osobiście, co powoduje, że nie mogą być opodatkowane na podstawie art. 30c ustawy o PDOF, czyli 19% podatkiem liniowym.

Taka jest również teza uchwały NSA w składzie siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II FPS 10/09).

Nie została jednak wprost rozstrzygnięta kwestia, w jaki sposób należy rozliczyć podatek dochodowy od świadczenia wypłacanego (lub stawianego do dyspozycji) na podstawie faktury wystawionej przez spółkę.

Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na zapytanie naszego Wydawnictwa stwierdziło, iż:

"(...) wynagrodzenie za usługi menedżerskie świadczone w ramach działalności prowadzonej przez czteroosobową spółkę jawną, stanowi przychód z art. 13 pkt 9 ustawy o PDOF, dla tego wspólnika, który osobiście usługi te świadczył, i który przedmiotowe wynagrodzenie otrzymał (zostało postawione do jego dyspozycji).

Zasady poboru przez płatnika zaliczek na podatek od tego rodzaju wynagrodzeń określa art. 41 ust. 1, 1a oraz ust. 7 ustawy, odpowiednio zasady poboru zryczałtowanego podatku dochodowego:

• art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy - w przypadku osób mających miejsce zamieszkania na terytorium RP,
  
  

• art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - w przypadku osób niemających miejsca zamieszkania na terytorium RP."

W świetle powyższego, należy zatem uznać, że w przypadku umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktu menedżerskiego lub umowy o podobnym charakterze - przychód z działalności wykonywanej osobiście osiąga wspólnik spółki osobowej, a nie ta spółka.

Należy przy tym zauważyć, że zdaniem organów podatkowych, przepis art. 13 pkt 9 ustawy o PDOF jest regulacją szczególną, która wyłącza w zakresie swej dyspozycji zastosowanie przepisu ogólnego, jakim jest art. 8 ust. 1 tej ustawy, dotyczący m.in. przychodów z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną (m.in. interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie 24 czerwca 2009 r., nr IPPB1/415-310/09-2/AM).
 

Przykład W skład spółki jawnej "ABC" wchodzi dwóch wspólników: pani Anna i pan Marek, którym przysługuje prawo równego (po 50%) udziału w zysku tej spółki. Spółka "ABC" zawarła umowę o zarządzanie przedsiębiorstwem spółki z o.o. W treści umowy wskazano, że osobiście usługę zarządzania będzie świadczyć pani Anna. Za świadczone usługi spółka "ABC" będzie wystawiała fakturę VAT. Przychody netto uzyskane z umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem będą jednak podlegały opodatkowaniu na zasadach określonych dla działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 9 ustawy o PDOF. W konsekwencji: przychody uzyskane z tytułu wykonywania usługi zarządzania przez panią Annę - będą jej przychodami ze źródła, o którym mowa w art. 13 pkt 9 ustawy o PDOF, nie zaś przychodami z tytułu udziału w spółce jawnej, spółka z o.o. na rzecz, której pani Anna świadczyć będzie usługi zarządzania, dokonując wypłaty należności z tego tytułu będzie płatnikiem na podstawie art. 41 ustawy o PDOF.