Spółdzielnia mleczarska 1 lipca 2010 r. połączyła się z inną spółdzielnią mleczarską. W tym samym dniu z przejętej spółdzielni utworzono oddział samodzielnie sporządzający sprawozdanie finansowe. 30 czerwca 2010 r. sporządzono sprawozdanie finansowe, a majątek spółdzielni przejmowanej przekazano do spółdzielni przejmującej. Czy na dzień utworzenia oddziału, tj. na 1 lipca 2010 r. bilans otwarcia w oddziale powinien by? zerowy, czy należało przenieść otrzymane składniki majątku na BO?
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 ze zm.) w art. 96-102 określa ogólne zasady łączenia się spółdzielni. Zgodnie z tymi regulacjami, spółdzielnia może się połączyć w każdym czasie z inną spółdzielnią na podstawie uchwał walnych zgromadzeń łączących się spółdzielni, powziętych większością 2/3 głosów. Podstawę rachunkową połączenia stanowią sprawozdania finansowe łączących się spółdzielni, sporządzone na dzień połączenia.
Natomiast ustawa o rachunkowości wymaga w art. 12 ust. 2 pkt 4, aby księgi rachunkowe zostały zamknięte w jednostce przejmowanej na dzień połączenia związanego z przejęciem jednostki przez inną jednostkę, to jest na dzień wpisu do rejestru tego połączenia. Zatem regulacja ta dotyczy tylko spółdzielni przejmowanej. Należy zauważyć, że na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządzane jest sprawozdanie finansowe (art. 45 ust. 1 ustawy o rachunkowości).
Status wyodrębnionego oddziału samobilansującego, czyli sporządzającego samodzielnie sprawozdanie finansowe, oraz zasady rozliczeń wewnętrznych pomiędzy jednostką statutową (w tym przypadku spółdzielnią przejmującą) a jej oddziałem powinny wynikać z decyzji jednostki i być potwierdzone w odpowiednich dokumentach organizacyjnych. Na dzień wyodrębnienia oddziału samobilansującego, czyli 1 lipca 2010 r., należy przekazać do dyspozycji tego oddziału składniki majątku, które można porównać do pierwszego wyposażenia przy utworzeniu jednostki. Dlatego też księgi rachunkowe oddziału nie powinny zawierać sald zerowych jako bilansu otwarcia. Otrzymane od macierzystej jednostki statutowej wydzielone wyłącznie do dyspozycji oddziału składniki majątku i odpowiadające tym składnikom fundusze własne, powinny być zatem ujęte jako bilans otwarcia. |
Przekazane oddziałowi samobilansującemu składniki majątku stanowią jego aktywa, a równowartość tych środków traktuje się jak kapitał własny tej jednostki, zwany funduszem wydzielonym. Zatem w tym celu w księgach rachunkowych zarówno oddziału, jak i jednostki statutowej należy wyodrębnić konto "Fundusz wydzielony".
Zapisy w księgach jednostki statutowej
Księgowanie operacji związanych z przekazaniem do oddziału środków trwałych, środków pieniężnych oraz towarów, w księgach rachunkowych jednostki statutowej może przebiegać następująco:
1) środki pieniężne: |
- Wn konto 80-6 "Fundusz wydzielony",
- Ma konto 13-0 "Rachunek bieżący", |
2) towary: |
- Wn konto 80-6 "Fundusz wydzielony",
- Ma konto 33 "Towary", |
3) środki trwałe: |
a) wartość początkowa |
- Wn konto 80-6 "Fundusz wydzielony",
- Ma konto 01 "Środki trwałe", |
b) dotychczasowe umorzenie |
- Wn konto 07-1 "Odpisy umorzeniowe środków trwałych",
- Ma konto 80-6 "Fundusz wydzielony". |
Zapisy w księgach oddziału
Zapisy dotyczące otrzymania od jednostki statutowej składników majątku w księgach rachunkowych oddziału mogą przebiegać następująco:
1) środki pieniężne: |
- Wn konto 13-0 "Rachunek bieżący",
- Ma konto 80-6 "Fundusz wydzielony", |
2) towary: |
- Wn konto 33 "Towary",
- Ma konto 80-6 "Fundusz wydzielony", |
3) środki trwałe: |
a) wartość początkowa |
- Wn konto 01 "Środki trwałe",
- Ma konto 80-6 "Fundusz wydzielony", |
b) dotychczasowe umorzenie |
- Wn konto 80-6 "Fundusz wydzielony",
- Ma konto 07-1 "Odpisy umorzeniowe środków trwałych". |
Jak wynika z powyższego konto 80-6 "Fundusz wydzielony" odzwierciedla w jednostce statutowej wartość składników majątku przekazanych oddziałowi. W oddziale natomiast "Fundusz wydzielony" traktowany jest jako fundusz własny tego oddziału, odzwierciedlający wartość majątku otrzymanego od jednostki statutowej.
Jednocześnie w celu ewidencji rozrachunków pomiędzy jednostką statutową, a jej oddziałem samobilansującym w księgach rachunkowych zarówno jednostki statutowej, jak i oddziału należy wyodrębnić konto 24-5 "Rozrachunki wewnątrzzakładowe".
