W wyniku rozliczenia połączenia metodą nabycia udziałów w spółce przejmującej powstała dodatnia wartość firmy. Czy uzyskana w ten sposób wartość podlega amortyzacji?

Metoda nabycia udziałów polega - stosownie do art. 44b ust. 1 ustawy o rachunkowości - na sumowaniu poszczególnych pozycji aktywów i pasywów spółki przejmującej, wycenionych w ich wartości księgowej, z odpowiednimi pozycjami aktywów i pasywów spółki przejętej, wycenionymi w ich wartości godziwej ustalonej na dzień ich połączenia.

Aktywa i zobowiązania spółki przejętej na dzień połączenia obejmują także aktywa lub zobowiązania niewykazywane dotychczas w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowych spółki przejętej, jeżeli w wyniku połączenia następuje ich ujawnienie i odpowiadają one definicji aktywów i zobowiązań (art. 44b ust. 2 ustawy o rachunkowości).

Wymogiem rozliczenia połączenia metodą nabycia udziałów jest wyłączenie w bilansie połączonych spółek:

• kapitału własnego spółki przejętej - ustalonego na dzień połączenia jako aktywa netto (czyli suma aktywów pomniejszona o zobowiązania i rezerwy na zobowiązania) wycenione w wartości godziwej (art. 44b ust. 3 ustawy o rachunkowości),
  
  

• wzajemnych należności i zobowiązań oraz innych rozrachunków o podobnym charakterze powstałych do daty połączenia (art. 44b ust. 13 ustawy o rachunkowości).

Celem i istotą zastosowania metody nabycia jest ustalenie ceny przejęcia, stanowiącej świadczenie przekazane w zamian za przejęty majątek spółki przejmowanej i rozliczenie jej na przejęte aktywa oraz zobowiązania wycenione według wartości godziwej na dzień połączenia.

Różnica między ustaloną ceną przejęcia a wartością godziwą aktywów netto spółki przejętej stanowi dodatnią lub ujemną wartość firmy.

Dodatnia wartość firmy, tj. nadwyżka ceny przejęcia nad wartością godziwą aktywów netto spółki przejętej, wykazywana jest jako tytuł wartości niematerialnych i prawnych w aktywach spółki, na którą przeszedł majątek połączonych spółek lub spółki powstałej w wyniku połączenia (art. 44b ust. 6 ustawy o rachunkowości).
 

Od dodatniej wartości firmy powstałej w wyniku połączenia dokonuje się odpisów amortyzacyjnych w okresie nie dłuższym niż 5 lat. W uzasadnionych przypadkach okres ten może zostać przedłużony do lat 20. Fakt wydłużenia okresu amortyzacji dodatniej wartości firmy należy ujawnić w informacji dodatkowej. Odpisów amortyzacyjnych od dodatniej wartości firmy dokonuje się metodą liniową i odnosi w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych. Miesięczny odpis amortyzacyjny wartości firmy ewidencjonowany będzie więc zapisem:         - Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",       - Ma konto 07-2 "Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych".