W lipcu 2010 r. wykonaliśmy wycenę budynku, który zakupiliśmy 5 lat temu. Wartość budynku wzrosła dwukrotnie. Czy można tę wycenę wprowadzić do ksiąg rachunkowych? Do tej pory budynek wykazywany był w aktywach po cenie zakupu minus amortyzacja.

Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o rachunkowości, środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, lub wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne, a także odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Wartość początkowa i dotychczas dokonane od środków trwałych odpisy amortyzacyjne mogą ulegać aktualizacji wyceny na podstawie odrębnych przepisów (art. 31 ust. 3 ustawy o rachunkowości).

Z powołanych regulacji z ustawy o rachunkowości wynika, że aktualizacja środków trwałych jest możliwa tylko wtedy, gdy odrębne przepisy dadzą taką możliwość. Odrębnymi przepisami, do których odnosi się prawo bilansowe jest art. 15 ust. 5 updop oraz art. 22o ust. 1 updof. Oba przepisy mają podobne brzmienie i delegują tryb oraz termin aktualizacji środków trwałych na Ministra właściwego do spraw finansów publicznych, który może je określić w drodze rozporządzenia, pod warunkiem, że wskaźnik wzrostu cen nakładów inwestycyjnych w okresie trzech kwartałów w roku poprzedzającym rok podatkowy w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego przekroczy 10%.

Aktualizacja zarządzona odrębnymi przepisami miała miejsce ostatnio w 1995 r. i była wynikiem wydanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych a także aktualizacji wyceny środków trwałych (Dz. U. nr 7, poz. 34 ze zm.).
 

Wobec braku rozporządzeń w sprawie aktualizacji środków trwałych (Minister Finansów od 1995 r. nie wydał nowego rozporządzenia w tej sprawie), jednostka nie może zaktualizować wartości posiadanego budynku do jego wartości rynkowej. Nie zezwalają na to obecnie obowiązujące przepisy.

Zwracamy uwagę, iż wycena środków trwałych według wartości rynkowej możliwa jest w jednostkach stosujących Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR). MSR 16 "Rzeczowe aktywa trwałe" określa bowiem dwa alternatywne modele wyceny bilansowej rzeczowych aktywów trwałych, tj.:

1) wycenę według kosztu (model oparty na cenie nabycia lub koszcie wytworzenia) - analogiczny sposób wyceny przewiduje ustawa o rachunkowości, oraz

2) wycenę w wartości przeszacowanej do wysokości wartości godziwej (model oparty na wartości przeszacowanej). Wartość godziwa może być w tym przypadku ustalona w oparciu o aktywny rynek lub szacunek rzeczoznawcy majątkowego, albo metodę dochodową lub metodę kosztu odtworzenia. Częstotliwość przeszacowań zależy od zmian wartości godziwej przeszacowanych pozycji. Przeszacowanie może być dokonywane corocznie, a w niektórych przypadkach co trzy lub co pięć lat w zależności od aktywu.

Według MSR 16 jednostka ma prawo wyboru jednego z powyższych modeli wyceny dla całej grupy środków trwałych.