Ewidencja księgowa kosztów produkcji w jednostce rozliczającej koszty na kontach zespołu 4 i 5 może przebiegać następująco:
 

1. Zarachowanie w koszty układu rodzajowego kosztów prostych:

- Wn konto 40 "Koszty według rodzajów",       - Ma konta zespołu 0, 1, 2, 3.

2. Równoległe zarachowanie kosztów na konta zespołu 5:

a) koszty produkcji podstawowej

• koszty bezpośrednie produkcji

- Wn konto 50 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej",       - Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów",

• koszty pośrednie produkcji

- Wn konto 52-1 "Koszty wydziałowe",       - Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów",

b) koszty zarządu

- Wn konto 55 "Koszty zarządu",       - Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów",

c) koszty sprzedaży (koszty działu sprzedaży, w ramach którego wyróżnia się         działy handlowe, punkty obsługi klienta, magazyny, hurtownie oraz sklepy detaliczne)

- Wn konto 52-7 "Koszty sprzedaży",       - Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów".

3. Zarachowanie w koszty układu rodzajowego kosztów prostych przypadających na przyszłe okresy sprawozdawcze (np. wydatki z tytułu ubezpieczeń, zapłacony z góry czynsz, prenumerata czasopism, odpis na ZFŚS):

- Wn konto 40 "Koszty według rodzajów",       - Ma konta zespołu 1, 2, 3 lub konto 85

oraz równolegle

- Wn konto 64 "Rozliczenia międzyokresowe kosztów",       - Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów".

4. Przeksięgowanie uzasadnionej części kosztów pośrednich z konta 52-1 na konto 50:

- Wn konto 50 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej",       - Ma konto 52-1 "Koszty wydziałowe".

5. Przyjęcie wyrobów gotowych z produkcji do magazynu:

a) jeżeli ewidencję prowadzi się według rzeczywistego kosztu wytworzenia

- Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty",       - Ma konto 50 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej",

b) jeżeli ewidencję prowadzi się według stałych cen ewidencyjnych

• wartość według cen ewidencyjnych

- Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty",       - Ma konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności",

• wyksięgowanie odchyleń od cen ewidencyjnych:

- Wn/Ma konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów",       - Ma/Wn konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności".

6. Wydanie produktów z magazynu z tytułu ich sprzedaży ujmuje się zapisem:

- Wn konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów",       - Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty".

Przy zastosowaniu stałych cen ewidencyjnych, równolegle występuje wyksięgowanie, przypadających na sprzedane wyroby, odchyleń od cen sprzedaży korygujących koszt sprzedaży: Wn/Ma konto 70-1, Ma/Wn konto 62.

Ewidencję wyrobów gotowych, w sytuacji gdy jednostka wycenia je według rzeczywistego kosztu wytworzenia, zaprezentowano na przykładzie.

I. Założenia:

1. Spółka jawna zajmuje się produkcją wyrobu "X". Proces produkcji składa się z trzech etapów, w których powstają:

a) półfabrykat A - z materiałów bezpośrednich (Wydział I),

b) półfabrykat B - z półfabrykatu A i materiałów bezpośrednich (Wydział II),

c) produkt gotowy - z półfabrykatu A i B oraz materiałów bezpośrednich (Wydział III).

2. W maju 2010 r. dokonano zakupu materiałów o wartości: 200.000 zł. Na początek okresu w magazynie znajdowały się materiały o wartości: 50.000 zł.

3. Na podstawie dokumentów Rw ustalono, iż w maju wydano:

a) do wydziału I - materiały o wartości: 105.000 zł,

b) do wydziału II - materiały o wartości: 95.000 zł,

c) do wydziału III - materiały o wartości: 35.000 zł.

4. Wynagrodzenie pracowników bezpośrednio zaangażowanych w proces produkcyjny wraz ze składkami obciążającymi pracodawcę, według list płac za maj, wyniosło:

a) wydział I: 48.000 zł + składki: 9.600 zł,

b) wydział II: 56.000 zł + składki: 11.200 zł,

c) wydział III: 28.000 zł + składki: 5.600 zł.

5. Dodatkowo jednostka poniosła koszty:

a) energii elektrycznej w kwocie netto: 125.000 zł (w tym: energia zużyta na produkcji: 100.000 zł, energia zużyta na cele administracji: 25.000 zł),

b) amortyzacji maszyn i urządzeń w kwocie: 35.000 zł,

c) administracji i zarządu w kwocie: 62.000 zł.

6. W maju jednostka wytworzyła 200 szt. wyrobów, z których sprzedała 180 szt.

7. Sprawozdanie finansowe spółki nie podlega badaniu i ogłaszaniu, zatem spółka nie ustala kosztu niewykorzystanych zdolności produkcyjnych.

II. Dekretacja:
 

* Jednostkowy koszt wytworzenia produktu wynosi: (528.400 zł : 200 szt.) = 2.642 zł/szt.

III. Księgowania: