Na posiedzeniu w dniu 23 lutego 2010 r. uchwałą nr 3/10 Komitet Standardów Rachunkowości przyjął nowelizację Krajowego Standardu Rachunkowości nr 1 "Rachunek przepływów pieniężnych" (KSR nr 1).

Uchwałę w sprawie przyjęcia znowelizowanego KSR nr 1 opublikowano w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów nr 6 z 24 czerwca 2010 r. pod poz. 25. KSR nr 1 "Rachunek przepływów pieniężnych" stanowi załącznik do niniejszej uchwały i wszedł w życie z dniem ogłoszenia, tj. 24 czerwca 2010 r.

Nowelizacja standardu miała na celu w szczególności dostosowanie jego treści do aktualnych przepisów ustawy o rachunkowości oraz uściślenie jego postanowień w oparciu o kilkuletnie doświadczenie jego stosowania.

Do standardu włączono ponadto - zamiast aneksu - rozdział VIII "Skonsolidowany rachunek przepływów pieniężnych", uwzględniający zmiany szczegółowych przepisów dotyczących konsolidacji sprawozdań finansowych grup kapitałowych, zawartych w rozdziale 6 ustawy o rachunkowości. Wszystkie przykłady liczbowe zamieszczono natomiast w rozdziale IX.

Nowa wersja KSR nr 1 wskazuje, iż otrzymane dotacje, bez względu na ich cel, są bezzwrotnym pozyskaniem obcego źródła finansowania. Wpływy z tytułu dotacji ujmuje się w rachunku przepływów pieniężnych jako przepływy z działalności operacyjnej, jeżeli dotacje te służą podstawowej działalności operacyjnej podmiotu (dopłaty, subwencje, dopłaty do cen, w tym także ze środków pomocowych, z Funduszu Pracy, dotacje Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla uczelni). Dotychczas ujmowane one były jako wpływy z działalności inwestycyjnej.

W pozostałych przypadkach wpływy z tytułu dotacji wykazuje się jako przepływy z działalności finansowej. Wykorzystanie przyznanych dotacji wykazuje się w rachunku przepływów pieniężnych jako wydatek zaliczany do odpowiedniego rodzaju działalności (operacyjnej lub inwestycyjnej), zgodnie z przeznaczeniem dotacji.

Dostosowanie treści standardu do aktualnych przepisów ustawy o rachunkowości dotyczy ponadto bliższego wyjaśnienia użytych w standardzie pojęć, takich jak:

• działalność inwestycyjna (lokacyjna), przez którą rozumieć należy działalność, której przedmiotem jest nabywanie lub zbywanie rzeczowych aktywów trwałych (środków trwałych, środków trwałych w budowie), wartości niematerialnych i prawnych, inwestycji długoterminowych, w tym inwestycji w nieruchomości i prawa, krótkoterminowych aktywów finansowych (z wyjątkiem środków pieniężnych i ich ekwiwalentów) oraz wszystkie związane z tym pieniężne koszty i korzyści, z wyjątkiem dotyczących podatku dochodowego,
  
  

• jednostka nadrzędna, przez którą rozumieć należy jednostkę dominująca, wspólnika jednostki współzależnej lub znaczącego inwestora,
  
  

• metody obejmowania danych finansowych jednostek podporządkowanych - jest to metoda konsolidacji pełnej, metoda proporcjonalna oraz metoda praw własności,
  
  

• skonsolidowane sprawozdanie finansowe - jest to skonsolidowane sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 55 ust. 1 i 3 ustawy o rachunkowości, sporządzane przez jednostkę dominującą,
  
  

• jednostkowe sprawozdanie finansowe, którym jest sprawozdanie finansowe sporządzone, w myśl przepisów rozdziału 5 ustawy o rachunkowości, przez jednostkę, której dane finansowe obejmowane są skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym.

Zmiany w katalogu niepieniężnych korekt wyniku finansowego

W znowelizowanym standardzie uzupełniono katalog niepieniężnych korekt wyniku finansowego netto i sposób ich zakwalifikowania do właściwych pozycji rachunku przepływów pieniężnych.

Zmiany dotyczą m.in. pozycji A.II.4 "Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej".

Stosownie do postanowień standardu przed nowelizacją, w skład zysku (straty) netto wchodziły zyski i straty ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych i inwestycji, likwidacji tych składników, a także przekazane darowizny niepieniężne oraz nadwyżki i niedobory inwentaryzacyjne.

W myśl nowego standardu, w skład zysku (straty) netto wchodzą także niepieniężne straty i zyski nadzwyczajne oraz aktualizacje wartości. Stąd też do pozycji niepieniężnych, wymagających wyłączenia z przepływów pieniężnych działalności operacyjnej dodano tutaj:

• niepieniężne straty nadzwyczajne (korekta ze znakiem plus) i niepieniężne zyski nadzwyczajne (korekta ze znakiem minus) w składnikach działalności inwestycyjnej, chyba że jednostka wykazuje je w pozycji A.II.10 "Pozostałe korekty",
  
  

• aktualizację wyceny aktywów finansowych, jeżeli jej skutki odnoszone są na wynik finansowy (np. aktualizacja wartości aktywów finansowych krótkoterminowych do wartości rynkowej in minus - korekta ze znakiem plus), chyba że jednostka wykazuje ją w pozycji A.II.10 "Pozostałe korekty".

Uzupełnienie dotyczy także "Zmiany stanu zapasów" (pozycja A.II.6.), która - analogicznie jak w standardzie przed nowelizacją - odpowiada zmianie stanu zapasów wykazanych w pozycji B.I aktywów bilansu. Wzrost wykazuje się ze znakiem minus, a zmniejszenie ze znakiem plus. Jeśli zachodzi różnica między zmianą stanu tej pozycji w rachunku przepływów pieniężnych oraz w bilansie, to przyczynę powstania różnicy wyjaśnia się w dziale 3 dodatkowych informacji i objaśnień.

Dotychczasowy standard wskazywał, iż w pozycji tej nie uwzględnia się np. zmiany stanu zapasów z tytułu wkładu niepieniężnego otrzymanego lub przekazanego pod postacią składników aktywów obrotowych (zapasów).

Zgodnie z nowym brzmieniem KSR nr 1 nie uwzględnia się w tej pozycji także zmiany stanu zapasów z tytułu ich przeniesienia do środków trwałych (w tym w budowie) lub przekwalifikowania środków trwałych do zapasów.

Zmiany korekt w pozycji dotyczącej odsetek i udziałów w zyskach

Wprowadzone zmiany dotyczą ponadto korekt w pozycji A.II.3 "Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy)".

W świetle z postanowień nowego KSR nr 1, w pozycji tej następuje korekta wyniku finansowego o odsetki i otrzymane dywidendy dotyczące działalności inwestycyjnej oraz odsetki dotyczące działalności finansowej. W związku z tym:

• odsetki i dywidendy otrzymane są wyłączane z wyniku finansowego ze znakiem minus (korekta dotyczy pozycji przychodów z operacji finansowych), a jednocześnie włączane do przepływów pieniężnych działalności inwestycyjnej,
  
  

• odsetki zapłacone są wyłączane z wyniku finansowego ze znakiem plus, a następnie wykazywane w odpowiednich pozycjach działalności finansowej jako wydatek (w pozycji -"odsetki"),
  
  

• odsetki i dywidendy naliczone, lecz nieotrzymane ani niewypłacone, stanowią odpowiednio korektę wyniku finansowego ze znakiem plus lub minus, tj. przeciwnym do posiadanego. Ze względu na ich niepieniężny charakter nie są one uwzględniane w przepływach działalności inwestycyjnej lub finansowej oraz nie wykazuje się ich w zmianie stanu należności lub zobowiązań (w pozycjach odpowiednio: A.II.7 lub A.II.8 rachunku przepływów pieniężnych). Rozwiązaniem alternatywnym jest nieuwzględnianie odsetek i dywidend naliczonych, lecz nieotrzymanych ani niewypłaconych w omawianej korekcie, ale należy je wtedy wykazać odpowiednio w zmianie stanu należności lub zobowiązań (w pozycjach: A.II.7 lub A.II.8 rachunku przepływów pieniężnych).