Prowadzę działy specjalne produkcji rolnej. Dochód z tego tytułu jest ustalany według norm szacunkowych. Na potrzeby produkcji rolniczej otrzymałem nieodpłatnie paszę oraz korzystałem z maszyn należących do grupy producentów rolnych, której jestem członkiem. Czy od wartości nieodpłatnie otrzymanych świadczeń powinienem zapłacić podatek dochodowy?
Osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne lub działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych. Celem grupy, działającej jako przedsiębiorstwo posiadające osobowość prawną, jest m.in. dostosowanie produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawa efektywności gospodarowania, planowania produkcji, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Utworzona grupa producentów rolnych może również w akcie założycielskim zamieścić postanowienia pozwalające jej m.in. na zaopatrzenie członków grupy w środki produkcji oraz udostępnianie im sprzętu rolniczego. Takie regulacje zawiera ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88, poz. 983 ze zm.).
Członek grupy korzystając nieodpłatnie z tego rodzaju świadczeń, uzyskuje przychód, który pozostaje w związku z prowadzoną przez niego działalnością rolniczą. Generalnie jednak ustawy o podatku dochodowym nie mają zastosowania do przychodów z działalności rolniczej (art. 2 ust. 1 pkt 1 updof i art. 2 ust. 1 pkt 1 updop). Uwzględniając to, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów w odpowiedzi z 31 stycznia 2008 r. na interpelację poselską nr 454 wyjaśnił, że: „(…) przepisy wskazanych ustaw podatkowych (tj. updof i updop - przyp. red.) nie mają zastosowania do przychodów członków grup producentów rolnych (osób prawnych i fizycznych), pochodzących z przekazanych im przez grupę nieodpłatnie środków produkcji, jako uznanych za przychody z działalności rolniczej”.
Do celów podatkowych, z zakresu działalności rolniczej ustawodawca wyodrębnił jednak działalność polegającą na prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej. Dochód z tego rodzaju produkcji rolniczej podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, przy czym podatnik będący osobą fizyczną ma możliwość wyboru sposobu ustalenia tego dochodu.
U podatnika, który prowadzi księgi podatkowe, za dochód (stratę) z działów specjalnych produkcji rolnej uważa się różnicę pomiędzy przychodem z tytułu prowadzenia tych działów a poniesionymi kosztami uzyskania, powiększoną o wartość przyrostu stada zwierząt na koniec roku podatkowego w porównaniu ze stanem na początek roku i pomniejszoną o wartość ubytków w tym stadzie w ciągu roku podatkowego (art. 24 ust. 4 updof). Przychód, o którym mowa, ustala się natomiast według zasad określonych dla pozarolniczej działalności gospodarczej. Stosownie więc do treści art. 14 ust. 2 pkt 8 updof, do przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej podatnik ma obowiązek zaliczyć wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 11 ust. 2-2b, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 125.
Prowadzenie ksiąg podatkowych przez podatnika zajmującego się produkcją rolną w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej nie jest jednak obowiązkowe. Dochód z tego tytułu, gdy podatnik nie prowadzi ksiąg podatkowych, ustala się przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej, określonych w załączniku nr 2 do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy zauważyć, że przepisy podatkowe nie dają odpowiedzi na pytanie, jak w przedstawionym przypadku rozliczać podatek od przychodów związanych wprawdzie z prowadzoną działalnością, ale niewynikających bezpośrednio z produkcji rolnej (upraw, hodowli, chowu). Naszym zdaniem, nawet w sytuacji gdy dochód z działów specjalnych produkcji rolnej jest ustalany według norm szacunkowych, świadczenia uzyskiwane od grupy producentów rolnych pozostają w związku z prowadzoną produkcją rolną i stanowią przychód z tego źródła. Uważamy, że wartości otrzymanych nieodpłatnie świadczeń nie należy odrębnie opodatkowywać.
Podobne stanowisko zaprezentował Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy. W interpretacji indywidualnej z 19 grudnia 2007 r., nr ITPB1/415-259/07/MR organ ten stwierdził, że: „W przypadku zaś podatników ustalających dochody przy zastosowaniu norm szacunkowych, otrzymane nieodpłatnie środki produkcji są objęte opodatkowaniem normami szacunkowymi. Opodatkowaniu w formie norm szacunkowych podlegają bowiem wszystkie przychody osiągnięte w wyniku prowadzenia produkcji objętej danym rodzajem działu specjalnego”.
Odnosząc te ustalenia do stanu faktycznego opisanego w pytaniu, można stwierdzić, że wartość paszy i świadczenia polegającego na nieodpłatnym używaniu maszyn otrzymanych od grupy producentów rolnych stanowi u Czytelnika dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Ze względu jednak na opłacanie przez niego podatku w wysokości ustalonej w decyzji przez naczelnika urzędu skarbowego na podstawie dochodu ustalonego według norm szacunkowych, fakt otrzymania tych świadczeń nie wpłynie na wysokość rozliczanego podatku dochodowego.
W związku z tym, że mogą pojawić się wątpliwości interpretacyjne w tej kwestii, zalecamy wystąpienie do właściwego organu podatkowego o uzyskanie interpretacji indywidualnej.
