Termin zapłaty a potrącalność kosztu
Moment zapłaty za towary lub usługi nabyte na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej zasadniczo nie ma znaczenia przy rozliczeniu kosztów uzyskania przychodów z tego tytułu. Umowne postanowienia dotyczące płatności za zakup towarów lub usług nie wpływają na moment ujęcia tych kosztów w rachunku podatkowym, bowiem o potrącalności kosztu decyduje jego rodzaj oraz dzień poniesienia (art. 22 ust. 4, 5-5d i 6b updof i art. 15 ust. 4-4e updop).
Przykład Podatnik prowadzi działalność gospodarczą. Rozlicza się w oparciu o podatkową księgę przychodów i rozchodów. Na potrzeby tej działalności 5 lipca 2010 r. nabył towar handlowy. W tym samym dniu towar został wydany wraz z fakturą. Strony umówiły się, że należność za towar zostanie uiszczona w terminie do 19 lipca 2010 r. Podatnik uregulował zobowiązanie dopiero 2 sierpnia. Mimo tego zaksięgował koszt nabycia towaru i uwzględnił go w rozliczeniu podatkowym, jako koszt uzyskania przychodów lipca. |
Odsetki za zwłokę
Przepis art. 481 Kodeksu cywilnego daje wierzycielowi możliwość żądania od dłużnika zapłaty odsetek, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Wprowadzenie takiego zastrzeżenia do umowy może skutkować powstaniem dodatkowego zobowiązania, które obciąży koszty działalności dłużnika. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z 12 czerwca 2009 r., nr IBPBI/2/423-317/09/PH wyjaśnił, że: „(…) jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. (…) W świetle powyższego zapłacone odsetki za zwłokę mogą stanowić dla dłużnika koszt podatkowy związany z prowadzoną działalnością gospodarczą”.
Odsetki za zwłokę w spłacie należności za dostarczony towar czy wykonaną usługę uwzględnia się w kosztach podatkowych w momencie zapłaty. Na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 32 updof i art. 16 ust. 1 pkt 11 updop, wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów podlegają bowiem naliczone, lecz niezapłacone albo umorzone odsetki od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów).
Koszty sądowe i egzekucyjne
Uchylanie się od zapłaty może spowodować, że wierzyciel będzie dochodził należnych kwot na drodze postępowania sądowego. Organy podatkowe generalnie dopuszczają możliwość ujęcia kosztów sądowych w ciężar kosztów podatkowych przez wierzyciela, który dochodzi należnych mu kwot albo przez dłużnika, który broni się przed nieuzasadnionym żądaniem kontrahenta. Potwierdza to m.in. interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 1 grudnia 2009 r., nr IBPBI/2/423-1037/09/BG. Czytamy w niej, że: „Koszty sądowe poniesione przez dłużnika, generalnie nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, bowiem stosownie do postanowień art. 15 ust. 1 ww. ustawy (updop - przyp. red.) nie są kosztami związanymi z osiągnięciem przychodu. Możliwość zaliczenia ponoszonych wydatków związanych z procesem sądowym w ciężar kosztów uzyskania przychodów należy rozpatrywać pod kątem czy były one poniesione w celu obrony przed bezpodstawnie kierowanymi roszczeniami oraz w związku z funkcjonowaniem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą”. Jeżeli jednak dłużnik niezasadnie uchyla się od zapłaty zobowiązania, obciążających go kosztów postępowania sądowego nie będzie mógł uwzględnić w rachunku podatkowym.
Dłużnika mogą też obciążać koszty w związku z wszczęciem wobec niego przez wierzyciela postępowania egzekucyjnego, w celu przymusowego ściągnięcia kwot należnych wierzycielowi. W takim przypadku koszty tego postępowania, poniesione przez nabywcę nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Przepisy art. 23 ust. 1 pkt 14 updof i art. 16 ust. 1 pkt 17 updop rozstrzygają wprost o wyłączeniu z kategorii kosztów podatkowych kosztów egzekucyjnych związanych z niewykonaniem zobowiązań.
