Osoby, które nabyły prawo do ulgi odsetkowej, mogą odliczać od dochodu wydatki poniesione w roku podatkowym na spłatę odsetek od kredytu mieszkaniowego lub refinansowego, przeznaczonego na spłatę kredytu mieszkaniowego. Odliczenia dokonuje się na zasadach określonych w art. 26b updof, w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r. Stosowanie ulgi jest możliwe, gdy podatnik wykaże, że spełnił wszystkie określone przepisami wymogi konieczne do nabycia takiego prawa.
Na żądanie organu podatkowego podatnik powinien w szczególności okazać umowę kredytową (umowę pożyczki). Na jej podstawie możliwe jest ustalenie takich okoliczności, jak:
Każda z tych informacji pozwala zweryfikować spełnienie innego warunku określającego prawo do ulgi odsetkowej. Jednak dopiero łączne spełnienie tych warunków daje podatnikowi prawo do odliczenia.
Przykład Przypadek I - Urząd skarbowy skontrolował zasadność odliczania od dochodu przez pana Adama wydatków ponoszonych od 2005 r. na spłatę odsetek od kredytu zaciągniętego na zakup lokalu mieszkalnego. Na podstawie przedstawionej umowy kredytowej urząd stwierdził, że kredytu na zasadach określonych w przepisach o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego udzielił podatnikowi bank prowadzący kasę mieszkaniową. Mimo zrealizowania inwestycji mieszkaniowej pan Adam nie nabył prawa do ulgi odsetkowej, ponieważ zgodnie z art. 26b ust. 3 pkt 2 updof odsetki od tego rodzaju kredytu nie podlegały odliczeniu. Przypadek II - Pani Barbara zaciągnęła w 2006 r. kredyt na zakup lokalu mieszkalnego oraz miejsca postojowego. Od tego roku korzystała z ulgi odsetkowej, odliczając od dochodu zapłacone odsetki. Na mocy umowy kredytowej urząd skarbowy uznał, że prawo do odliczenia nie obejmowało części raty odsetkowej przypadającej na kwotę kredytu związanego z zakupem miejsca postojowego. W tej części spłata nie dotyczyła kredytu zaciągniętego na realizację inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych. Przypadek III - W toku czynności sprawdzających dotyczących zeznania za 2008 r. urząd skarbowy zakwestionował prawo pana Jacka do odliczenia odsetek od kredytu refinansowego. Z umowy kredytowej wynikało bowiem, że kredytu udzielono na spłatę kredytu mieszkaniowego zaciągniętego przez podatnika w 2007 r. Jak stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 217, poz. 1588 ze zm.), w ramach ulgi odsetkowej możliwe jest odliczanie odsetek zapłaconych od kredytu (pożyczki) zaciągniętego na spłatę kredytu mieszkaniowego udzielonego podatnikowi w latach 2002-2006. |
Prawidłowe stosowanie ulgi odsetkowej wymaga również ustalenia roku zakończenia inwestycji. To zdarzenie jest istotne, ponieważ określa moment, od którego podatnik może rozpocząć odliczanie odsetek od dochodu (art. 26b ust. 5 updof). Zakończenie inwestycji podatnik powinien wykazać na podstawie dokumentów określonych przez ustawodawcę (art. 26b ust. 2 pkt 4 updof).
Jeżeli podatnik realizował inwestycję związaną z zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku albo wniósł wkład do spółdzielni na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku, urząd skarbowy może żądać odpowiednio umowy o:
przeniesieniu na podatnika własności budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego,
ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego,
ustanowieniu spółdzielczego własnościowego lub lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.
Natomiast w celu potwierdzenia zakończenia inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego albo związanej z nadbudową, rozbudową, przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, podatnik musi posiadać wymaganą przepisami prawa budowlanego:
Należy przy tym podkreślić, że dokumenty potwierdzające zakończenie wspomnianych inwestycji podatnik musi uzyskać przed upływem trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zgodnie z prawem budowlanym uzyskał pozwolenie na ich realizację.
Przykład Przypadek I - Przeprowadzona przez urząd skarbowy kontrola prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego za 2006 r. wykazała, że pani Anna odliczyła od dochodu odsetki od kredytu mieszkaniowego zapłacone w tym roku podatkowym. Z przedłożonej umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesieniu własności tego lokalu wynikało, że została ona zawarta w lutym 2007 r. Pani Anna twierdziła jednak, że na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego deweloper przekazał jej mieszkanie do użytku w 2006 r. Urząd skarbowy kierując się datą aktu notarialnego, zakwestionował prawo do odliczenia wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu w zeznaniu za 2006 r. W konsekwencji podatniczka złożyła korektę zeznania za 2006 r., zwiększając dochód do opodatkowania o wartość uprzednio odliczonych odsetek od kredytu, oraz za 2007 r., zwiększając kwotę odliczenia z tytułu odsetek od kredytu, o wydatki poniesione w tym celu w 2006 r. Przypadek II - W 2005 r. podatnik uzyskał pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego, którą sfinansował kredytem bankowym. Zakończenie budowy zgłosił w starostwie w lipcu 2009 r., a w zeznaniu podatkowym za ten rok odliczył od dochodu odsetki od kredytu zapłacone w okresie realizacji inwestycji. Weryfikując zeznanie podatkowe, urząd skarbowy stwierdził, że podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia od dochodu wydatków poniesionych na spłatę kredytu mieszkaniowego, gdyż zakończenie inwestycji nastąpiło po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym podatnik uzyskał pozwolenie na budowę. |
Dokumentowanie wysokości i terminu zapłaty odsetek jest obowiązkiem podatnika dokonującego odliczenia, który należy realizować w sposób określony w art. 26b ust. 2 updof. Nie wystarczy zatem przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego, lecz podatnik musi na żądanie urzędu skarbowego przedstawić dowód (zaświadczenie) wystawiony przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową.
Na żądanie naczelnika urzędu skarbowego, banki są obowiązane do sporządzania i przekazywania informacji o zdarzeniach stanowiących podstawę do skorzystania przez podatnika z ulg podatkowych, jeżeli zostały wykazane w deklaracji złożonej przez podatnika (art. 275 § 2 Ordynacji podatkowej). Według podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów regulacja ta ma charakter wyjątkowy (zob. odpowiedź z 2 marca 2010 r. na interpelację poselską nr 14217). Nie zwalnia ona podatników z obowiązku dokumentowania wydatków z tytułu spłaty odsetek od kredytu. Daje natomiast organom podatkowym dodatkowe narzędzie kontroli stosowane, w sytuacji gdy podczas przeprowadzania czynności sprawdzających przedłożony przez podatnika dokument stanowiący podstawę skorzystania z ulgi podatkowej budzi wątpliwości organu.
Warto dodać, że w danym roku podatkowym podatnik nie zawsze odliczy pełną kwotę spłaconych odsetek od kredytu, określoną w zaświadczeniu wydanym przez bank. W każdym roku stosowania ulgi odliczeniu nie podlegają bowiem odsetki od części kredytu przekraczającej limit w wysokości ustalonej na rok zakończenia inwestycji.
