Pracodawca z okazji pięciolecia pracy pracownika kupił mu w nagrodę ekspres do kawy. Czy nagroda ta jest u pracownika przychodem ze stosunku pracy, który należy opodatkować i oskładkować?

W myśl art. 12 ust. 1 updof, za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. Przychodem pracownika są nie tylko wypłaty pieniężne, ale również wartość pieniężna świadczeń w naturze. Nagroda w postaci ekspresu do kawy z okazji pięciolecia pracy pracownika jest u otrzymującego ją pracownika świadczeniem w naturze. Zatem nagroda ta stanowi u niego przychód ze stosunku pracy.

W celu obliczenia zaliczki na podatek od otrzymanej przez pracownika nagrody, należy w pierwszej kolejności ustalić wartość pieniężną tej nagrody. Zasady ustalania wartości pieniężnej świadczeń określone zostały w art. 12 ust. 2 i 3 updof. I tak, w przypadku gdy przedmiotem świadczenia są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności pracodawcy, wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się według przeciętnych cen stosowanych wobec innych odbiorców. Z kolei wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych ustala się według zasad określonych w art. 11 ust. 2-2b updof. W przypadku świadczeń rzeczowych będą to ceny rynkowe stosowane w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Wartość nagrody podlega również oskładkowaniu.

Podstawę wymiaru składek ZUS stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm. i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.). Z podstawy wymiaru składek ZUS nie zostały wyłączone świadczenia w naturze przekazywane pracownikom w nagrodę za przepracowanie określonej liczby lat w danym zakładzie pracy.

W podstawie wymiaru składek ZUS należy uwzględnić wartość pieniężną świadczenia w naturze, w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagradzaniu, obowiązujących w zakładzie pracy. Jeśli w przepisach o wynagradzaniu pracodawca nie określił wartości tego świadczenia, wówczas, jeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi zakupione przez pracodawcę, wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się według cen ich zakupu (§ 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Podstawy wymiaru składek ZUS nie stanowią nagrody jubileuszowe (gratyfikacje), które według zasad określających warunki ich przyznawania przysługują pracownikowi nie częściej niż co 5 lat (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W omawianym przypadku przyznana nagroda rzeczowa z okazji pięciolecia pracy pracownika nie mieści się w dyspozycji powołanego przepisu.
 

Przykład Pracodawca 30 czerwca 2010 r. nabył ekspres do kawy. Potwierdzeniem zakupu jest wystawiona w tym dniu faktura, na której widnieje wartość netto 500 zł, podatek VAT 110 zł, wartość brutto 610 zł. Dnia 5 lipca 2010 r. pracodawca przekazał ekspres do kawy pracownikowi obchodzącemu pięciolecie swej pracy. U pracownika, w dniu 5 lipca 2010 r. powstał z tego tytułu przychód ze stosunku pracy w wysokości 610 zł. Kwotę 610 zł pracodawca doliczy do pozostałego wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika w lipcu 2010 r. i od łącznej kwoty obliczy, pobierze i odprowadzi na rachunek urzędu skarbowego zaliczkę na podatek. Składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne płatnik naliczy od wartości ceny zakupu ekspresu, tj. od kwoty 610 zł.