Spółka z o.o. kupiła 100% udziałów spółki, która wcześniej stanowiła jej konkurencję. Czy kwota podatku od czynności cywilnoprawnych, zapłaconego w związku z nabyciem udziałów, będzie w spółce kosztem uzyskania przychodów w chwili poniesienia, czy w momencie zbycia udziałów?
Wydatek na nabycie udziałów nie może być uznany za koszt uzyskania przychodów w chwili poniesienia, lecz dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych udziałów.
Stosownie do art. 15 ust. 1 updop, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 updop. Z powołanego przepisu wynika, że kosztami uzyskania przychodów są racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 updop.
W opisanej sytuacji należy rozpatrzyć czy nie znajdzie zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 8 updop, który wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki na objęcie lub nabycie m.in. udziałów w spółce. Do „wydatków na nabycie” zalicza się wydatki bezpośrednio związane z nabyciem tych udziałów, bez których nie byłoby możliwe ich nabycie. Podatek od czynności cywilnoprawnych zapłacony w związku z nabyciem udziałów jest integralnie powiązany z nabyciem udziałów, w związku z tym może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych udziałów.
Taką kwalifikację tego kosztu potwierdza interpretacja indywidualna z 11 czerwca 2010 r., nr IPPB3/423-183/10-2/MC, wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Organ podatkowy stwierdził w niej: „Użycie terminu »wydatków na nabycie« odnosi się do czynności dokonanej i wskazuje, iż w zakresie analizowanego pojęcia mieszczą się te koszty, których poniesienie przyniosło skutek w postaci nabycia udziałów/akcji. Skoro wydatki te poniesione są, aby osiągnąć skutek w postaci nabycia prawa podmiotowego, to za »wydatki na nabycie« należy uznać te koszty, bez których przeniesienie lub wykreowanie praw w postaci udziałów/akcji byłoby niemożliwe z punktu widzenia regulacji prawnych. Takie wydatki zalicza się do kosztów uzyskania przychodów w dacie odpłatnego zbycia udziałów/akcji z uwzględnieniem, iż spełniają ogólne przesłanki zaliczenia ich do kosztów podatkowych wynikające z art. 15 ust. 1 ww. ustawy. Do typowych kosztów warunkujących nabycie udziałów/akcji zaliczyć należy cenę udziałów/akcji oraz inne koszty bezpośrednio związane z tym nabyciem, np. koszty wyceny udziałów/akcji, prowizję maklerską, opłaty notarialne, a także podatek od czynności cywilnoprawnych i opłatę skarbową. Inny charakter mają natomiast wydatki takie jak np. koszty doradztwa prawnego w związku z nabyciem udziałów/akcji, ekspertyz w zakresie badania kondycji nabywanej firmy, koszt pozyskania środków finansowych na nabycie, tj. np. oprocentowanie od kredytu zaciągniętego na zakup udziałów/akcji. Zgodnie z ugruntowana linią orzeczniczą i doktryną, wydatki o takim charakterze nie są zaliczane do wydatków »na nabycie« udziałów/akcji, są tylko związane z tym nabyciem, ale go nie warunkują”.
