Dwa lata temu mogliśmy ująć w kosztach uzyskania przychodów odpis aktualizujący na nieściągalną wierzytelność (spełnione były podatkowe warunki uprawdopodobnienia nieściągalności). Nie dokonaliśmy tego. W tym roku nieściągalność należności została udokumentowana postanowieniem o nieściągalności wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego. Czy teraz możemy udokumentowaną nieściągalną należność zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, pomimo że wcześniej nie ujęliśmy w kosztach podatkowych odpisu aktualizującego?
Wierzytelność uznaną za nieściągalną zalicza się do kosztów uzyskania przychodów, nawet jeśli odpis aktualizujący wartość należności, której nieściągalność została uprawdopodobniona, nie był ujęty w kosztach podatkowych.
Możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności uznanych za nieściągalne wynika z art. 23 ust. 1 pkt 20 updof i art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a) updop. Zależy to jednak od spełnienia następujących warunków:
wierzytelność musi być wcześniej zaliczona do przychodów należnych,
konieczne jest udokumentowanie nieściągalności wierzytelności w sposób określony odpowiednio w art. 23 ust. 2 updof i art. 16 ust. 2 updop.
Podatnik, aby zaliczyć nieściągalną wierzytelność do kosztów podatkowych, musi posiadać:
1) postanowienie o nieściągalności, uznane przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydane przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo
2) postanowienie sądu o:
a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub
b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a), lub
c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo
3) protokół sporządzony przez podatnika, stwierdzający, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.
Z powołanych przepisów nie wynika, by prawo do zaliczenia nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów zależało od wcześniejszego zaliczenia odpisu aktualizującego wartość należności (której nieściągalność została uprawdopodobniona) do kosztów podatkowych.
W opisanej sytuacji podatnik postąpiłby właściwie, gdyby jednak odpis aktualizujący w odpowiednim czasie uznał za koszt podatkowy. Zauważmy, że w księgach rachunkowych był on kosztem i nie ma przepisu, który wyłączałby ten koszt z kosztu uzyskania przychodów. Wprost przeciwnie treść art. 23 ust. 1 pkt 21 updof i art. 16 ust. 1 pkt 26a updop wskazuje, że odpis aktualizujący wartość należności, której nieściągalność została uprawdopodobniona, jest kosztem uzyskania przychodów.
