Od 9 lipca 2010 r. obowiązuje ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. (Dz. U. nr 123, poz. 835). Ustawodawca uregulował w niej rodzaj i zakres pomocy, na którą mogą liczyć osoby i jednostki dotknięte powodzią oraz określił podatkowe skutki związane z otrzymaniem takiej pomocy.
Podatkowe rozliczenie pomocy otrzymywanej przez powodzian
Na mocy przyjętej ustawy, w ustalonych przez ustawodawcę okresach obowiązują zwolnienia w zakresie:
podatku dochodowego oraz podatku od spadków i darowizn,
opłaty skarbowej dotyczącej dokumentów i czynności cywilnoprawnych podejmowanych w sprawach związanych z powodzią oraz opłaty za wydanie dokumentu paszportowego.
Ze zwolnień mogą korzystać poszkodowani, za których w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. uważa się osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu.
Poszkodowani osiągający przychody z tytułu udziału w spółkach niemających osobowości prawnej przy ustalaniu zakresu przysługujących im zwolnień stosują odpowiednio art. 8 updof i art. 5 updop.
W zakresie podatku dochodowego przewidziane zwolnienia obejmują dochody (przychody) poszkodowanych otrzymane na usuwanie skutków powodzi z tytułu nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, a także darowizn, do których nie ma zastosowania ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).
Przykład Budynek, w którym podatnik prowadził działalność gospodarczą, został uszkodzony w wyniku powodzi. Jeden z kontrahentów udostępnił podatnikowi nieodpłatnie urządzenia i maszyny potrzebne do wykonania remontu. Od innego kontrahenta podatnik otrzymał za symboliczną opłatą wyposażenie biura. Nieodpłatne i częściowo odpłatne świadczenia w momencie ich otrzymania stanowią przychody podatkowe, w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 8 updof. Zgodnie z regulacją ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r., przychody te są zwolnione od podatku dochodowego. Podatnik nie ma obowiązku ewidencjonowania i opodatkowania tych przychodów. |
Wolne od podatku dochodowego są też przychody poszkodowanych otrzymane na podstawie ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r.
Powołana ustawa zakłada, że poszkodowani mogą uzyskać wsparcie z różnych źródeł, w tym ze środków:
ZFŚS, przeznaczonych przez pracodawcę tworzącego fundusz, na pomoc dla poszkodowanych zatrudnionych u niego lub u innego pracodawcy,
PFRON, przeznaczonych m.in. na utrzymanie zagrożonych likwidacją na skutek powodzi miejsc pracy osób niepełnosprawnych, odtworzenie zniszczonej lub utraconej na skutek powodzi infrastruktury i wyposażenia warsztatów terapii zajęciowej, zakładów aktywności zawodowej oraz przedsiębiorstw osób niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą, pomoc dla osób niepełnosprawnych na zakup sprzętu rehabilitacyjnego, środków pomocniczych i przedmiotów ortopedycznych utraconych lub zniszczonych na skutek powodzi,
ZFRON, przeznaczonych na odtworzenie infrastruktury i wyposażenia, utraconych lub zniszczonych na skutek powodzi miejsc pracy oraz rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Przykład W oparciu o przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r., pracodawca przyznał swoim pracownikom pomoc finansową ze środków ZFŚS na likwidację skutków powodzi. W zależności od sytuacji majątkowej i rodzinnej pracownicy otrzymali pomoc w wysokości od 2.000 zł do 5.000 zł. Przychody te, w pełnej wysokości, są wolne od podatku dochodowego. Świadczenia z ZFŚS otrzymane przez poszkodowanych nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu limitu świadczeń otrzymanych przez tych pracowników w związku z finansowaniem przez pracodawcę działalności socjalnej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 67 updof. |
Pomoc dla powodzian może również przybrać formę:
a) umorzenia w całości lub w części, wraz z odsetkami:
pożyczek przyznanych przed 9 lipca 2010 r. ze środków PFRON osobom niepełnosprawnym na działalność gospodarczą lub rolniczą oraz zakładom pracy chronionej, jeżeli w związku z powodzią nastąpiła utrata możliwości spłaty pożyczki,
pożyczek udzielonych przez starostę bezrobotnemu na sfinansowanie kosztów szkolenia, w celu umożliwienia podjęcia lub utrzymania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli na skutek powodzi nastąpiła trwała lub czasowa przeszkoda w funkcjonowaniu instytucji szkoleniowej lub poszkodowany bezrobotny w okresie od 1 maja do 31 lipca 2010 r. nie mógł podjąć lub ukończyć szkolenia,
refundacji na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy dla bezrobotnego, lub środków na podjęcie działalności gospodarczej przyznanych z Funduszu Pracy, jeżeli miejsca pracy uległy zniszczeniu na skutek powodzi,
b) specjalnych świadczeń i zasiłków dla bezrobotnych,
c) nieoprocentowanej pożyczki z FGŚP na wypłatę wynagrodzeń przez pracodawcę, który na skutek powodzi przejściowo zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej lub istotnie ograniczył jej prowadzenie.
Poszkodowani powinni pamiętać, że w sytuacji gdy uzyskane przez nich przychody korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego, wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z tych przychodów nie należy ujmować do kosztów uzyskania przychodów.
Zwolnienia od podatku dochodowego, o których mowa w ustawie z dnia 24 czerwca 2010 r. będą miały zastosowanie w okresie od 1 maja 2010 r. do 31 grudnia 2012 r. W tym samym okresie do darowizn otrzymanych przez poszkodowanych znajdzie zastosowanie zwolnienie od podatku od spadków i darowizn, jeżeli do 31 grudnia 2012 r. obdarowani przeznaczą je na usunięcie skutków powodzi.
Preferencje podatkowe w zakresie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych
Poszkodowani, którzy wydatkują dochody (przychody) objęte zwolnieniem od podatku na podstawie ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r., na nabycie lub wytworzenie środków trwałych, zyskają możliwość korzystania z dodatkowej preferencji. W ustawie tej przyjęto bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym do takich środków trwałych nie będą miały zastosowania przepisy art. 23 ust. 1 pkt 45 i 45a lit. a) updof oraz art. 16 ust. 1 pkt 48 i 63 lit. a) updop. W praktyce oznacza to możliwość zaliczania przez poszkodowanych podatników do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od pełnej wartości środków trwałych.
Podobne rozwiązanie przyjęto w przypadku oddania poszkodowanym do nieodpłatnego używania środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. Podatnicy użyczający wymienione składniki majątku osobie poszkodowanej będą mogli zaliczać do kosztów podatkowych odpisy amortyzacyjne dokonywane od tych składników. W tej sytuacji nie stosuje się bowiem przepisów art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. c) updof i art. 16 ust. 1 pkt 63 lit. c) updop.
Przykład Podatnik współpracuje z kontrahentem, który świadczy na jego rzecz usługi transportowe. Samochód wykorzystywany przez tego kontrahenta w działalności gospodarczej uległ uszkodzeniu w czasie powodzi. Pojazd został oddany w czerwcu br. do naprawy. Naprawa trwała do końca lipca br. Aby umożliwić kontrahentowi podjęcie działalności zaprzestanej wskutek powodzi, na czas naprawy pojazdu podatnik oddał mu do nieodpłatnego używania samochód będący środkiem trwałym. Ponieważ użyczenie środka trwałego stanowi wsparcie dla poszkodowanego w powodzi, odpisy amortyzacyjne dokonane od wartości początkowej tego środka za miesiące, w których kontrahent użytkował go, podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. |
Przerwa w działalności kartowiczów spowodowana powodzią
Podatnicy opodatkowani kartą podatkową nie zapłacą podatku za trwający co najmniej 10 dni, spowodowany powodzią, okres przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. W celu skorzystania z tej preferencji wystarczy zawiadomienie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o okresie przerwy, w dniu rozpoczęcia działalności po tej przerwie.
Ustawodawca odstąpił więc w tym przypadku od wymogu powiadamiania naczelnika urzędu skarbowego o przerwie w działalności na zasadach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 144, poz. 930 ze zm.), tj. najpóźniej w dniu jej rozpoczęcia i w dniu poprzedzającym dzień jej zakończenia.
