Powstają obawy, iż wzrost stawek, o którym mowa, przełoży się na znaczący wzrost kosztów utrzymania. W kwietniu 2010 r. do Ministra Finansów wpłynęła w związku z tym interpelacja nr 15591, w której postawiono pytanie, czy rząd podejmie kroki aby utrzymać obecnie obowiązujące stawki VAT na żywność, książki i mieszkania.
Oto fragment odpowiedzi, jakiej udzielił w tym względzie podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Maciej Grabowski, ogłoszonej 6 maja 2010 r.:
„(…) Zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami uzyskane przez Polskę w traktacie akcesyjnym okresowe derogacje dotyczące podatku VAT (przedłużone w wyniku bardzo trudnych negocjacji w 2007 r. na kolejne 3 lata) w zakresie:
1) stawki 0% VAT na dostawę książek i czasopism specjalistycznych,
2) stawki 7% VAT na dostawę przed pierwszym zasiedleniem budynków mieszkalnych oraz świadczenie usług związanych z budową, remontem i przebudową budynków mieszkalnych wykraczających poza budownictwo społeczne,
3) stawki 3% VAT w odniesieniu do dostawy środków spożywczych,
- obowiązują do dnia 31 grudnia 2010 r.
Należy wyjaśnić, iż dyrektywa 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej nie przewiduje trybu występowania państw członkowskich o przedłużenie derogacji akcesyjnych w zakresie stawek VAT, a zatem jedyną możliwością przedłużenia derogacji byłaby zmiana tej dyrektywy. Ponieważ inicjatywa legislacyjna w zakresie zmiany dyrektywy przysługuje wyłącznie Komisji Europejskiej, minister finansów, mając na względzie m.in. kwestie społeczne wynikające z wygasania ww. derogacji, wystąpił do Komisji Europejskiej z prośbą o przygotowanie propozycji legislacyjnej, która umożliwiłaby stosowanie przez Polskę derogacji w ww. zakresie również po 31 grudnia 2010 r. Mając jednakże na uwadze duże trudności z uzyskaniem okresowego przedłużenia ww. derogacji w 2007 r. (zmiana dyrektywy wymaga zgody wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej), trudno na tym etapie wyrokować o tym, jaka zostanie przez Komisję Europejską podjęta decyzja.”
Uwaga
Jeśli nie uda się wynegocjować przedłużenia stosowania obniżonych stawek VAT, oznaczać to będzie w praktyce wzrost z dniem 1 stycznia 2011 r. stawek podatkowych:
w odniesieniu do towarów wymienionych w załączniku do ustawy z dnia 11 kwietnia 2008 r. (produkty rolne), a także w § 38 rozporządzenia w sprawie VAT z 3% do 7%, jeśli tylko towary te wymienione są w załączniku nr 3 do ustawy o VAT,
w stosunku do robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych dotyczących obiektów budownictwa mieszkaniowego oraz dostawy obiektów budownictwa, w zakresie w jakim nie spełniają one definicji obiektów budownictwa społecznego z 7% do 22%,
w stosunku do książek i czasopism specjalistycznych ze stawki 0% do stawki 7% stosownie do poz. 48 i 49 załącznika nr 3 do ustawy o VAT.
Przypomnijmy przy tym, iż przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym w myśl art. 41 ust. 12a ustawy o VAT rozumie się obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12, a także obiekty sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych. Do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym określonego w art. 41 ust. 12a nie zalicza się:
1) budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2;
2) lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2.
Uwaga
W przypadku budownictwa mieszkaniowego o powierzchni przekraczającej limity określone w art. 41 ust. 12b, stawkę 7% stosować się będzie tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej.
Przykład Załóżmy, że Jan K. w 2011 r. nabędzie od dewelopera lokal mieszkalny o powierzchni 200 m2 za kwotę brutto 720.000 zł. Udział powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej wynosi: 150m2/200m2 = 75%.
Kwota, od której należy obliczyć podatek należny według stawki 7% wynosi: 720.000 zł × 75% = 540.000 zł.
VAT należny od tej kwoty wyniesie 540.000 zł × 7/107 = 35.327,10 zł.
Pozostała część należności opodatkowana będzie według stawki 22%, a zatem VAT należny od tej części wyniesie: (720.000 zł - 540.000 zł) × 22/122 = 32.459,02 zł. |
Warto zauważyć, że dostawcy (usługodawcy) na ogół nalegają, aby w zawieranych umowach umieszczać zastrzeżenie, iż podatek należny od dokonanej transakcji będzie ustalany według stawki obowiązującej w momencie powstania obowiązku podatkowego.
W przypadku, gdy przed dokonaniem dostawy (świadczeniem usług) uiszczana jest zaliczka (przedpłata), wówczas obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej uiszczenia. Jeśli wzrost stawek podatkowych z dniem 1 stycznia 2011 r. będzie miał istotnie miejsce w tak znaczącym zakresie, nabywcy będą mogli zmniejszyć ewentualne obciążenie podatkiem VAT, jeśli tylko przed końcem 2010 r. uiszczą zaliczki na poczet nabywanych towarów i usług.
