Samochody użytkowane w działalności gospodarczej mogą być zbyte przed upływem okresu, na jaki podatnicy zawarli umowę ubezpieczenia. Mimo tego składki ubezpieczeń komunikacyjnych za cały okres wykupionego ubezpieczenia stanowią koszty uzyskania przychodu, w zakresie ustalonym na podstawie przepisów podatkowych.
Warto natomiast zaznaczyć, że w myśl odrębnych przepisów na nabywcę samochodów przechodzą prawa i obowiązki wynikające z umów ubezpieczenia. Taką możliwość przewidują w odniesieniu do:
ubezpieczenia OC - przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. nr 124, poz. 1152 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych,
ubezpieczenia AC - przepisy Kodeksu cywilnego.
Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w razie zbycia pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na nabywcę pojazdu przechodzą prawa i obowiązki zbywcy wynikające z tej umowy. Nowy właściciel pojazdu może jednak wypowiedzieć umowę ubezpieczenia. W takim przypadku zbywcy pojazdu przysługuje zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia, stosownie do art. 41 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy.
Z kolei w myśl art. 823 § 1 i 3 K.c., w razie zbycia przedmiotu ubezpieczenia prawa z umowy ubezpieczenia mogą być przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia. Przeniesienie tych praw wymaga zgody ubezpieczyciela, chyba że umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej. Natomiast w sytuacji, gdy prawa z umowy ubezpieczenia nie zostały przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia, stosunek ubezpieczenia wygasa z chwilą przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, np. w związku ze sprzedażą samochodu, podatnikom (ubezpieczającym) przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej (art. 813 § 1 K.c.).
U podatników, którzy otrzymają zwrot składek ubezpieczenia, może powstać z tego tytułu przychód podatkowy. Mając na uwadze regulacje wynikające z art. 14 ust. 3 pkt 3a updof i art. 12 ust. 4 pkt 6a updop, zwrot składki stanowi przychód w wysokości, w jakiej uprzednio składki te zostały zakwalifikowane do kosztów uzyskania przychodów.
Przykład Podatnik wykorzystuje w działalności gospodarczej samochód osobowy będący środkiem trwałym. Na podstawie polisy podatnik ujął w podatkowej księdze całą składkę ubezpieczenia OC i AC samochodu. Przed upływem okresu ubezpieczenia podatnik sprzedał ten samochód. Prawa z umowy ubezpieczenia AC nie przeszły na nabywcę, w związku z czym stosunek ubezpieczenia wygasł. Podatnik zwrócił się do zakładu ubezpieczeń o zwrot składki w kwocie 800 zł za niewykorzystany okres umowy. W dacie wpływu tej kwoty na rachunek bankowy u podatnika powstał przychód podatkowy. |
W przypadku gdy ze względu na ograniczenia wynikające z przepisów podatkowych, w szczególności art. 23 ust. 1 pkt 47 updof i art. 16 ust. 1 pkt 49 updop, część składek ubezpieczeń komunikacyjnych nie była zaliczana do kosztów uzyskania przychodów, ich zwrot w tej części będzie obojętny podatkowo.
